Logo Parlement Buxellois

Schriftelijke vraag betreffende de vertraging bij de uitvoering van het actieplan voor de dekolonisering van de openbare ruimte in het Brussels Gewest

Indiener(s)
Gladys Kazadi
aan
Ans Persoons, Staatssecretaris van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, bevoegd voor Stedenbouw en Erfgoed, Europese en Internationale Betrekkingen, Buitenlandse Handel en Brandbestrijding en Dringende Medische Hulp (Vragen nr 968)

 
Datum ontvangst: 22/04/2024 Datum publicatie: 07/05/2024
Zittingsperiode: 19/24 Zitting: 23/24 Datum antwoord: 07/05/2024
 
Datum behandeling van het stuk Indiener(s) Referentie Blz.
22/04/2024 Mondelinge vraag omgevormd tot schriftelijke vraag Gladys Kazadi
29/04/2024 Ontvankelijk p.m.
 
Vraag    Op 17 februari 2022 keurde de Brusselse regering een ambitieus actieplan voor de dekolonisatie van de openbare ruimte goed. Dit plan voorzag in een reeks concrete maatregelen om binnen een periode van twee jaar de sporen van het koloniale verleden van Brussel te contextualiseren en/of te verwijderen.

Het is nu begin 2024. Er is nog niets gebeurd: de mooie bedoelingen van het actieplan lijken in de ijskast te zijn gezet:
  • De coördinator/coördinatrice dekolonisatie, die als opdracht heeft de kwaliteitsvolle uitvoering van het actieplan op te volgen, en ervoor te zorgen dat alle acties binnen de gestelde termijnen worden uitgevoerd, in overleg met de verschillende betrokken partijen, is sinds de goedkeuring van het actieplan nog steeds niet aangeworven.

  • De werkgroep rond openbare ruimten en herinneringen is sinds de oprichting slechts één keer bijeengekomen.

  • Het eindverslag over de contextualisering van controversiële standbeelden is nog steeds niet openbaar gemaakt.

  • Het raadplegingsproces met de verenigingen uit de Afrikaanse diaspora is nog niet van start gegaan.

  • Er werd nog geen enkel standbeeld uit de openbare ruimte verwijderd.

Gezien deze tekortkomingen en vertragingen vraag ik me af wat de werkelijke bedoelingen van de Brusselse regering zijn op het vlak van dekolonisatie van de openbare ruimte. In dit verband heb ik de volgende vragen:

  • Hoe verklaart u de verschillende vertragingen in het tijdschema voor de uitvoering van de meeste maatregelen van het actieplan "Naar een dekolonisatie van de openbare ruimte in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest"?

  • Er zou een begeleidingscomité worden opgericht, dat na de validering van het actieplan door de regering zou bijeenkomen voor een eerste vergadering, en er zou een tweede vergadering volgen na de aanwerving van de coördinator dekolonisatie. Werd dit comité opgericht? Is het bijeengekomen? Wat is eruit voortgekomen?

  • Welke acties tegen 2023 werden daadwerkelijk uitgevoerd en welke worden momenteel opgestart? Welke acties zijn nog niet opgestart?

  • Wat is de algemene voortgang van de globale uitvoering van het actieplan voor de dekolonisatie van de Brusselse openbare ruimte?

 
 
Antwoord    Sporen van het koloniale verleden van België zijn alomtegenwoordig in het stedelijke landschap van onze hoofdstad. Dit koloniale erfgoed - standbeelden, emblematische sites of gebouwen, straatnamen en namen van metrostations - kan een licht werpen op belangrijke aspecten van onze gedeelde geschiedenis en bijdragen tot de reflectie over de impact van de kolonisatie op de samenleving, zelfs vandaag nog.

De Brusselse Hoofdstedelijke Regering heeft in mei 2023 het actieplan “Voor de dekolonisering van de openbare ruimte in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest” goedgekeurd. Het dekolonisatieplan maakt ook integraal deel uit van het Brussels Plan ter Bestrijding van Racisme, dat in december 2022 door de Regering werd goedgekeurd.

Het dekolonisatieplan voor de openbare ruimte wordt gekenmerkt door één rode draad, namelijk het feit dat sporen van het koloniale verleden niet zomaar kunnen verdwijnen. De koloniale geschiedenis moet verteld worden vanuit een pluralistisch en niet vanuit een eenzijdig standpunt. Afhankelijk van de situatie moeten deze sporen van kolonisatie worden gecontextualiseerd, getransformeerd of verplaatst.

Het dekolonisatieplan is in meerdere opzichten een complex en ambitieus plan, vooral wat betreft het maatschappelijk engagement dat het impliceert en de link met het actieplan tegen racisme. Een andere bijzonderheid en uitdaging van het plan ligt in zijn participatieve en inclusieve dimensie.

Om het zo goed mogelijk te kunnen toepassen, moet het ondersteund worden door een netwerk van solide transversale samenwerkingsverbanden op gewestelijke schaal, zowel op het niveau van verenigingen als op het niveau van lokale overheden.

Sinds de Regering het dekolonisatieplan heeft goedgekeurd, zijn er een aantal initiatieven gelanceerd en/of opgezet:

- Het begeleidingscomité is gelanceerd, met vertegenwoordigers van verenigingen, instellingen/administraties die de acties zullen uitvoeren, en academici. De eerste vergadering vond plaats op 20 november 2023. Bij de tweede bijeenkomst eind februari was ik zelf aanwezig om de leden duidelijk te maken hoeveel belang ik hecht aan de dekolonisatie van de openbare ruimte in het BHG. De derde bijeenkomst heeft plaatsgevonden op 19 april 2024. Om verenigingsvertegenwoordigers te stimuleren om mee te doen, is besloten om presentiegelden aan te bieden. Vertegenwoordigers van verenigingen kunnen nog steeds deelnemen als ze dat willen.

- De coördinator dekolonisatie werd voor een periode van 2 jaar aangeworven bij de vzw Patrimoine et Culture, via een subsidie goedgekeurd bij besluit van de Regering. Hij is op 2 april 2024 in dienst getreden. De rol van de coördinator zal erin bestaan de kwalitatieve uitvoering van het actieplan op te volgen en erop toe te zien dat alle acties binnen de geplande termijnen worden uitgevoerd, in overleg met de verschillende betrokken partijen.

- De haalbaarheidsstudie voor het opzetten van een documentatie- en informatiecentrum in Lever House wordt momenteel door de administratie geanalyseerd. Er zijn vier projecten ontvangen. Naast de basisopdracht omvatten de projecten een voorstel voor een tijdelijke installatie in Lever House. De studie voorziet ook in de oprichting van een depot van standbeelden die verwijzen naar het koloniale verleden en de oprichting van een herdenkingsmonument voor de slachtoffers van het kolonialisme.
- Onder leiding van de cel Gelijke Kansen van Brussel Plaatselijke Besturen en de nieuwe dekolonisatiecoördinator werd een participatief proces met de gemeenten opgestart. De eerste vergadering heeft plaatsgevonden op 17 april 2024. Het doel is om een gemeenschappelijke strategie te ontwikkelen voor het aanpassen en contextualiseren van straatnamen. Daarnaast zijn alle burgemeesters persoonlijk geïnformeerd. Er werd hen een e-mail gestuurd en het onderwerp werd op de agenda van de burgemeestersconferentie van 13 maart 2024 geplaatst.

- Op 21 maart 2024 huldigde ik samen met mijn collega Nawal Ben Hamou The Grand Opening in, een installatie vóór het Monument van de Belgische Pioniers van Congo in het Jubelpark, die de dekolonisatieproblematiek aansnijdt. De installatie werd ingehuldigd ter gelegenheid van de Internationale Dag ter Bestrijding van Racisme. Deze dag, 21 maart, wordt nu officieel gevierd door de Brusselse gewestelijke autoriteiten. Nawal Ben Hamou en ik willen graag het verband benadrukken tussen de strijd tegen racisme en het werk dat gedaan moet worden rond de koloniale geschiedenis. De installatie, ontworpen door architectenbureau Traumnovelle, zal minstens een jaar lang dienen als een ruimte waar kunstenaars, activisten, onderzoekers, verenigingen en scholen een dialoog kunnen aangaan over ons gedeelde verleden. Ter voorbereiding op de opening van The Grand Opening werden twee informatiesessies gepland. Vertegenwoordigers van verenigingen die zich bezighouden met vorming en bewustmaking van ons koloniale verleden en antiracistische verenigingen zijn hiervoor uitgenodigd.



- In het kader van stadsvernieuwingscontract 4, dat betrekking heeft op de heraanleg van de Parklaan in Sint-Gillis, heeft de Regering beslist om het monument van luitenant-generaal Tombeur de Tabora te verplaatsen. Het is nog niet beslist waar het monument zal worden geplaatst. In alle gevallen is het belangrijk om ervoor te zorgen dat het monument gecontextualiseerd wordt met bijzondere aandacht voor de rol die de luitenant gespeeld heeft tijdens de koloniale periode.
- Er zijn plannen om financiële steun te geven aan organisaties die zich richten op herdenkingseducatie en bewustwording van ons koloniale verleden. Een concreet voorbeeld: de oproep voor projecten over mondiaal solidair burgerschap, die vorige week door BI werd gelanceerd, omvat expliciet dekolonisatie. Het doel is om verenigingen aan te moedigen om in hun activiteiten herdenkingseducatie en bewustwording van ons koloniale verleden op te nemen. De nieuwe dekolonisatiecoördinator zal deel uitmaken van het selectiepanel.


Er zijn veel spelers, instanties en verenigingen die actief werken aan dekolonisatie. Hun standpunten en benaderingen komen niet altijd overeen. Het is niet gemakkelijk om een overzicht te krijgen; je moet voorzichtig te werk gaan. Toch ligt het actieplan dekolonisatie op schema, en zit er veel vaart in. De fundamenten zijn gelegd. Het doel is om zoveel mogelijk acties uit te voeren voor het einde van de legislatuur. Natuurlijk zal niet al het werk worden voltooid. Het is een langetermijnproces, maar er zullen belangrijke stappen zijn gezet.